Πολυκυστικές Ωοθήκες
Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών Μεταβολικό Σύνδρομο Ωοθηκών PCOS/ PMOS
Μία από τις πιο συχνές ορμονικές διαταραχές στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, απέκτησε νέο, πιο ακριβές όνομα:
Πολυενδοκρινικό Μεταβολικό Σύνδρομο των Ωοθηκών (Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome – PMOS).
Σε ένα φυσιολογικό κύκλο, μετά την έμμηνο ρύση αρχίζει η ανάπτυξη ενός θυλακίου σε μια από της δύο ωοθήκες της γυναίκας. Το θυλάκιο αυτό κάτω από την επίδραση των ορμονών, που φυσιολογικά παράγουν οι ωοθήκες , καθημερινά αναπτύσσεται μέχρι που περίπου την 12-16 μέρα του κύκλου , ανάλογα με τον κύκλο κάθε γυναίκας , σπάει. Δηλαδή έχουμε τη λεγόμενη ωορρηξία. Σε πολλές γυναίκες όμως η διαδικασία αυτή γίνεται κατά το ήμισυ. Αρχίζει να μεγαλώνει το θυλάκιο όμως επειδή η δράση των ορμονών δεν είναι σωστή, το θυλάκιο δεν σπάει με αποτέλεσμα να παραμένει πάνω στην ωοθήκη σαν μικρή κύστη. Αυτό συμβαίνει κάθε μήνα με αποτέλεσμα να έχουμε τη δημιουργία μιας πολυκυστικής ωοθήκης . Μια γυναίκα μπορεί να έχει τη μία ή και τις δύο της ωοθήκες με πολυκυστική εμφάνιση. Η διάγνωση γίνεται κατά τον υπερηχογραφικό έλεγχο, όπου η ωοθήκη φαίνεται να έχει μέγεθος λίγο μεγαλύτερο από το φυσιολογικό και φέρει πολλές μικρές κύστεις. Η πολυκυστική εμφάνιση των ωοθηκών δεν προκαλεί κάποιο σύμπτωμα στη γυναίκα και συνήθως είναι τυχαίο εύρημα κατά την υπερηχογραφική εξέταση. Εφόσον έχει κάθε μήνα κύκλο δεν χρειάζεται να ακολουθήσει καμία θεραπεία.
Μεταβολικό Σύνδρομο των Ωοθηκών (Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome – PMOS).
Το μεταβολικό σύνδρομο των ωοθηκών είναι το πιο συνηθισμένο ορμονικό πρόβλημα στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Αφορά περίπου το 15-20℅ του γυναικείου πληθυσμού.
Αποτελεί μια πολυσυστημική διαταραχή που εμπλέκει το ενδοκρινικό σύστημα, τον μεταβολισμό και τις ωοθήκες, με επιπτώσεις που ξεπερνούν κατά πολύ την αναπαραγωγική υγεία.
1. Πρόκειται για πολυσυστημική ορμονική και μεταβολική διαταραχή, όχι απλώς για ένα «γυναικολογικό» πρόβλημα.
2. Η αντίσταση στην ινσουλίνη έχει κεντρικό ρόλο στην παθοφυσιολογία του συνδρόμου στις περισσότερες γυναίκες που το έχουν ακόμη και σε όσες δεν είναι υπέρβαρες.
3. Οι επιπτώσεις εκτείνονται πέρα από την αναπαραγωγική υγεία, επηρεάζοντας το καρδιαγγειακό σύστημα, τον μεταβολισμό (αυξημένος κίνδυνος για διαταραχή ανοχής γλυκόζης, σακχαρώδη διαβήτη κύησης, δυσλιπιδαιμία, υπέρταση), το δέρμα και την ψυχική υγεία.
Τα διαγνωστικά κριτήρια δεν αλλάζουν. Η διάγνωση εξακολουθεί να βασίζεται στα ίδια κριτήρια (τουλάχιστον 2 από τα 3): ακανόνιστος κύκλος/διαταραχή ωορρηξίας, κλινική ή εργαστηριακή υπερανδρογοναιμία, και χαρακτηριστική απεικόνιση των ωοθηκών στο υπερηχογράφημα.
Συχνές Ερωτήσεις
Αραιομηνόρροια. Η γυναίκα δεν έχει σταθερό κύκλο. Είναι μεγαλύτερος των 35 μερών και μπορεί να φτάνει και τους 6 μήνες.Η διαταραχή της ισορροπίας των ορμονών μεταξύ LH και FSH. Φυσιολογικά τα επίπεδα της FSH είναι μεγαλύτερα από την LH. Στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών η LH γίνεται σχεδόν διπλάσια από την FSH.
Υπογονιμότητα.
Υπερανδρογοναιμία.
Τριχοφυΐα. Κυρίως στο πρόσωπο , στο στήθος και στην πλάτη.
Λιπαρότητα του δέρματος.
Ακμή.
Προβλήματα βάρους.
Σακχαρώδη διαβήτη.
Ανδροειδή τριχόπτωση.
Η διάγνωση του μεταβολικού συνδρόμου των ωοθηκών γίνεται με ορμονικές εξετάσεις στις οποίες μετράμε τα επίπεδα της LH, FSH, προλακτίνης, τα βασικά ανδρογόνα, SHBG και DHEAS.
Επίσης γίνεται και υπερηχογραφικός έλεγχος κατά τον οποίο εμφανίζονται διογκωμένες ωοθήκες με πολλές καταβολές ωοθυλακίων μεγέθους 5-9mm τα οποία αδυνατούν να εξελιχθούν.
Η θεραπεία του συνδρόμου εξαρτάται από τα συμπτώματα που το συνοδεύουν. Βασικές αρχές της θεραπείας είναι η διατήρηση σωστού σωματικού βάρους, άσκηση και σωστή διατροφή.
Η παρακολούθηση μιας γυναίκας με PMOS δεν σταματά στον γυναικολογικό έλεγχο, αλλά απαιτεί συνεργασία με ενδοκρινολόγο, διατροφολόγο ή και άλλους ειδικούς, ανάλογα με το προφίλ συμπτωμάτων.
Σε περιπτώσεις διαταραχής περιόδου δίνονται αντισυλληπτικά δισκία. Για την ακμή και τη λιπαρότητα δίνονται αντισυλληπτικά δισκία σε συνδυασμό με αντιανδρογόνα. Για τις γυναίκες που επιθυμούν εγκυμοσύνη δίνονται χάπια, ή ενέσεις που προκαλούν διέγερση της ωοθήκης και ωοθηλακιορρηξία. Πρέπει να τονιστεί ότι σε γυναίκες με αμηνόρροια , η συνεχής δράση των οιστρογόνων που προκαλείται στο μεταβολικό σύνδρομο των ωοθηκών μπορεί να έχει δυσμενή επίδραση στη μήτρα και στο μαστό (σπανίως ανάπτυξη κακοήθειας).
Γι’ αυτό η χορήγηση αντισυλληπτικών δισκίων χαμηλής δοσολογίας είναι θεραπεία εκλογής στις γυναίκες που δεν επιθυμούν εγκυμοσύνη.
